Umowa barterowa, czyli umowa wymiany dóbr odbywa się za obustronnym przekazaniem towaru lub usługi z wyłączeniem środków pieniężnych. Fakt, że odbywa się ona bez użycia pieniądza powoduje, że jest popularną formą rozliczeń w wymianie międzynarodowej, ale również na polskim rynku wielu przedsiębiorców decyduje się na tę formę. Umowy barterowe szczególnie korzystne okazują się przy transakcjach usługa za usługę. Z tych powodów warto wiedzieć jak rozliczyć umowy barterowe. W artykule przedstawiono rozwiązania dotyczące podatków CIT, PIT oraz VAT w świetle umów barterowych.
PIT oraz CIT a barter
Podobnie jak przy sprzedaży podatek płaci się od przychodu pomniejszonego o koszta, czyli o dochodu wynikającego z umowy.
Przykład.
Firma X świadczy usługę informatyczną dla Spółki Y w zamian za porady prawne. Wartość umowy określono na 10 000 tysięcy złotych netto (każda ze stron świadczy usługę o wartości 5000,-). Koszty firmy X wynoszą 2000,- (koszty liczy się jak przy umowie sprzedaży). Przychód firmy wynosi 5000,- (wartość porad prawnych, które otrzymuje). Czyli X będzie musiała odprowadzić podatek od dochodu wynoszącego 3000. Przy użyciu 19% stawki liniowej będzie to 570 złotych.
Obowiązek podatkowy powstanie w dniu wykonania usługi, ale nie później niż w dniu wystawienia faktury, jeżeli transkacja została udokumentowana w ten sposób. Dlatego zawsze trzeba pamiętać o tym, że przy umowie barterowej, która zakłada późniejsze dostarczenie towaru lub usługi, należy się posługiwać w pierwszej kolejności fakturą pro-forma. Podpisując umowę barteru należy pamiętać, że wartość dobra każdej ze stron umowy powinna mieć równą wartość. Dlatego żadna ze stron nie ma dochodu z różnic w kosztach umowy, lecz z dochodu wynikającego z przekazania towaru lub świadczenia usługi.
VAT a barter
Umowę barterową, w której uczestniczy przedsiębiorca świadczący usługi lub przekazujący towar, które są związane z jego przedmiotem działalności, należy dokumentować fakturą VAT. Wymagania co do faktury są tożsame jak przy umowie sprzedaży, ale ze względów ewidencyjnych (ustawa o rachunkowości) w polu uwagi należy wpisać, że tytułem do wystawienia faktury jest umowa barterowa.
Obowiązek podatkowy powstaje w dniu przekazania towaru lub świadczenia usługi, ale nigdy później niż 15 dni następnego miesiąca. Z tego powodu przedsiębiorca powinien pamiętać, by do umowy dołączać fakturę pro forma, a następnie po wypełnieniu umowy barteru wystawiać fakturę VAT.
Problem świadczeń następujących
Często umowa barterowa nie polega na jednoczesnej wymianie dóbr, lecz poszczególne świadczenia następują po sobie. W takiej sytuacji przedsiębiorca, który nie dostarczył swojego świadczenia, ale już otrzymał świadczenie od kontrahenta, powinien traktować otrzymaną usługę lub towar jak zapłatę za własne świadczenie. Zatem faktura powinna zostać wystawiona w momencie dostarczenia usługi lub towaru, a obowiązek podatkowy powstanie najpóźniej w 7 dni od daty wystawienia faktury. Stosowanie przepisów ukazuje przykład:
Przykład.
Spółka A umówiła się z przedsiębiorcą Y, że w zamian za 3 notebooki wspomoże kampanię marketingową. Ustalono, że w maju dostarczony zostanie towar (notebooki), a usługa marketingowa będzie świadczona przez cały czerwiec. Spółka A będzie musiała wystawić fakturę za kampanię marketingową najpóźniej 15 dnia następnego miesiąca, po miesiącu, w którym otrzymała notebooki. Przedsiębiorca Y może wystawić dokument przekazania towaru (np. dowód wewnętrzny czy tzw. W-Z), a fakturę wystawić najpóźniej w dniu rozpoczęcia usługi marketingowej.
Cena umowna a rzeczywista
Umowy barterowe w przypadku kontroli urzędu skarbowego są ściśle badane. Inspektor skarbowy zawsze sprawdzi, czy cena na umowie nie została w sposób rażący zawyżona (w celu zwiększenia kosztów działalności) lub obniżona (by ukryć przychody). Takie postępowanie może zakończyć się nałożeniem grzywny na przedsiębrców, ktorzy byli dokonali szkody na rzecz Skarbu Państwa. Ustawa o VAT mówi, że w przypadku świadczeń w naturze podstawą do opodatkowania jest średnia cena towaru lub usługi na danym rynku w dniu wykonania świadczenia. Ilustruje to poniższy przykład:
Przykład.
Strony umowy określiły, że wymieniają się usługami. Strona A świadczy usługi doradztwa prawnego o wartości 200 zł za godzinę, a strona B świadczy usługi informatyczne o wartości 100 zł za godzinę. Urząd skarbowy ustalił, że w miejscowości, w której działają strony umowy, usługi doradztwa prawnego świadczone są według stawki 500 zł za godzinę, a usługi informatyczne – 250 zł za godzinę. W związku tym VAT zostanie naliczony od wartości określonych przez urząd.
Forma i treść umowy
Umowa barterowa może być zawarta w dowolnej formie: pisemnej, ustnej, za pomocą wymiany e-maili, faxów itp. Dla ważności umowy oraz ewewntualnych celów dowodowych (przed urzędem skarbowym lub sądem) należy spisać umowę w formie pisemnej oraz zadbać, by została podpisana przez osoby do tego uprawnione (członków zarządu lub pełnomocników). Umowa barterowa powinna zawierać:
- wskazanie daty i miejsca zawarcia umowy;
- dokładne określenie stron umowy, ze wskazaniem osób uprawnionych do ich reprezentowania, podstawy umocowania tych osób (członkostwo w zarządzie lub status pełnomocnika) oraz dowody potwierdzające tę okoliczność (aktualny odpis z KRS, pełnomocnictwo etc., które mogą być załącznikami do umowy);
- określenie ilości, jakości, oznaczenie wartości towarów, oznaczenie terminów i warunków dostawy;
- określenie specyfikacji usług, oznaczenie ich wartości oraz dokładne sprecyzowanie terminów ich wykonania.
0 komentarzy